Portal Mrooczlandia





[ ابن سینا / Tib konunlari; Kanun fi't-tibb / Awicenna: Kanon Medycyny ]

2. Przedmiot badań Medycyny

11. Medycyna odnosi się (w swych badaniach) do ludzkiego ciała - zgłębiając to jak jest utrzymane; jak ono traci zdrowie. Wiedząc w pełni o każdej z owych rzeczy musimy ustalić przyczyny zarówno zarówno zdrowia jak i choroby.

12. Teraz, kiedy zdrowie i choroba oraz ich przyczyny są czasami widoczne dla naszych zmysłów, jak i wtedy gdy czasami tylko dostrzegane za pomocą dowodów dostarczanych przez rozmaite objawy, musimy w medycynie zdobyć wiedzę o objawach zdrowia i choroby.

Jest to stwierdzenie z nauk ścisłych, mówiące iż znajomość rzeczy może zostać osiągnięta tylko przez poznanie przyczyny i początków przyczyny - zakładając iż jest tutaj przyczyna i jej pochodzenie. Zgodnie z tym nasza wiedza (o zdrowiu i chorobie) nie może być pełna bez zrozumienia zarówno objawów jak i przyczyn ich istnienia.

Objawy: słowo obejmuje nasze współczesne "znaki" jak i "objawy". Reguły istnienia: jest to temat metafizyki scholastycznej. Jedynie dzięki wiedzy o przyczynach /- porównaj poniższe:
"Niemożliwe jest poznać jakąś rzecz doskonale zanim nie po poznamy jej działania; ponieważ od sposobu i rodzaju jej działania dokonujemy oceny jej miary oraz jakości jej mocy, podczas gdy moc rzeczy ukazuje się poprzez jej naturę: albowiem jakaś rzecz ma naturalnie jakieś umiejętności działania zgodnie z swą naturą".

"Teraz działanie jakiejś rzeczy jest dwojakie, jak to uczą Filozofowie (Arystoteles, 9 Metafizyk, D. 8, VIII. 9) ; jedna która zamieszkuje w każdym pracowniku i jest doskonałością samego pracownika, takie jak wrażliwość, zrozumienie i wola; i inna która przedostaje się do zewnętrznej rzeczy i jest doskonałością stworzonej rzeczy, jej wynikami, takie jak ciepło, ostrość i budowa." (Contra Gent. 81 , II 1).

13. Mamy tutaj cztery rodzaje "przyczyny" (zdrowia i choroby):
1. Przyczyna materialna - a mianowicie, podmiot ludzki w stanie zdrowia lub choroby. Bezpośrednią kwestią jest: członki i oddech. Bardziej odległą sprawą jest: limfa. Najbardziej odległą sprawą są (nieuchwytne) "żywioły". Limfa i żywioły są składnikami i są one podatne na zmiany. Lecz pomimo iż są one podatne na rozbieżność w składzie i zmiany, to ukazują one pewną ciągłą jedność do której one dążą - a mianowicie, jedność "składu, lub tworzenia składu budowy w związku z "zmianą"; podczas gdy "kształt" jest powiązany z układem...

2. Istotne przyczyny są takie jak zmiana lub zachowanie stanu ludzkiego ciała. Mianowicie:
Zewnątrzpochodne:
powietrze i powiązane czynniki:
umiejscowienie geograficzne, okolica, zamieszkiwane rejony, itp;
pożywienie, napoje, itp.

Wewnątrzpochodne:
ruch i jego przeciwieństwo - spoczynek ciała i umysłu;
wraz z snem i jego przeciwieństwem - stanem czuwania;
wydalanie wydzielin i ekskrementów; i jego przeciwieństwo - zachowywanie wyżej wymienionych:
zmiany w różnych okresach życia;
zajęcia; nawyki i zwyczaje;
pochodzenie (rasa, narodowość).

Czynniki oddziaływujące na ludzkie ciało poprzez kontakt, niezależnie czy zgodnie z jego naturą czy też nie.

3. Formalne przyczyny: budowa; skład; zdolności wynikające z budowy.

Costaeus, Piewca Kanonu Medycyny (1608 rok wydania) posuwa się do mówienia o zdrowiu jako "harmonii poszczególnych części składowych ciała, formalnej przyczynie ludzkiego ciała". Galen także określił usposobienie jako formalną przyczynę ludzkiego ciała. Jest to dokładnie to miejsce w którym oznajdujemy rozbieżność pomiędzy teologią a racjonalizmem, ponieważ owa pierwsza określa formalną przyczynę ludzkiej istoty jako będącą tym co jest nazywane "racjonalną duszą".

Odparcie tez powyższych oświadczeń jest stosownie dokonane przez św. Tomasza (LXIII), w następujący sposób:
"Harmonia nie może poruszać ciałem lub władać nim, jak też nie może tego czynić usposobienie. Harmonia wewnętrzna i usposobienie także dopuszczają rozmaite stopnie. Dostrzeżenie harmonii raczej jest stosowne wobec ludzkiego ciała aniżeli duszy; toteż zdrowie jest harmonią limfy; siła jest harmonią mięśni i kości; piękno jest harmonią członków i koloru. Harmonia może zarówno oznaczać sam układ lub regułę układu. Teraz zaś, dusza nie jest układem, ponieważ każda część duszy musiałaby być układem części ciała..." (1, 166 str.).

Tak jak średniowieczni medycy popadli w racjonalistyczne błędy tak zdolne i dokładnie ukazane przez "Summa Contra Gentiles" (Suma przeciwko poganom), kiedy "wyzwolili" się z stereotypowego nauczania, tak samo dzieje się z współczesną medycyną. Medyczne i chemiczne fakty które zostały odkryte w XIX wieku ostatecznie okazały się być kontrowersyjne zarówno dla zwolenników Kanonu Medycyny jak i dla zwolenników metafizyki scholastycznej; lecz stopniowo stało się zrozumiałe dla coraz to większej liczby myślących osób iż odmiennie jest w tym przypadku.

4. Ostateczna przyczyna: działanie lub oddziaływania. Wiedza o owych zakłada z góry wiedzę o zdolnościach i ich wydzielinach (co jest wynikiem ich zdolności) co spróbujemy ukazać.

14. Następnie więc, są tematy które odnoszą się do medycyny. Zaznajomienie się z nimi da komuś wgląd w to jak ciało jest utrzymywane w stanie zdrowia a jak ono staje się chore. Pełne zrozumienie tego jak zdrowie jest zachowane, lub choroba usuwana, zależy od zrozumienia leżących u podłoża tego przyczyn każdego z owych stanów i ich "instrumentów". Dla przykładu - zalecenia odnośnie żywności, napojów, wyboru klimatu, zalecenia dotyczące pracy i odpoczynku, użycia lekarstw, oddziaływania operacyjnego.
Lekarze rozpatrują każdą z owych spraw w trzech rodzajach stanu, które to omówimy później - zdrowie, choroba i stan pośredni pomiędzy nimi obydwoma. Lecz my mówimy iż stan który oni nazywają "pośrednim" jest stanem który w rzeczywistości nie sposób umieścić pomiędzy obydwoma innymi stanami.

15. Teraz, kiedy wymieniliśmy owe grupy przyczyn (zdrowia i choroby) możemy przejść do omawiania tego co Medycyna mówi odnośnie:
(a) żywiołów;
(b) rodzajów budowy ciała;
(c) płynów w ciele;
(d) tkanek i organów - prostych i złożonych;
(e) oddechów / wydzielin i ich naturalnych, delikatnych i życiowych zdolności;
(f) działania;
(g) stanów ciała - zdrowia, choroby, stanów pośrednich;
(h) ich przyczynach - pożywieniu, napojach, powietrzu, wodzie, umiejscowieniu geograficznemu miejsca zamieszkania, wysiłkowi, odpoczynkowi, wiekowi, płci, zajęciu, zwyczajach, rasie, wydzielinach i zatrzymywanianiu się substancji w ciele.

Zewnętrzne oddziaływania wobec których ciało jest narażone z zewnątrz.;
(i) Zaleceniach odnośnie żywności, napojów, medycyny; ćwiczeniach zaleconych w celu podtrzymania zdrowia;
(f) leczeniu każdego zaburzenia.

16. W odniesieniu do niektórych z owych rzeczy nie ma nic do zrobienia dla medyka, lecz powienien dostrzec owe czynniki na które sam nie ma wpływu, oraz ich zasadniczą naturę - czy to istniejącą naprawdę czy też nie. Dla wiedzy o pewnych rzeczach, istotna jest dla lekarza znajomość nauk ścisłych; w przypadku innych rzeczy, wiedza wynikająca z wywiadu (rozumowanie). Należy przypuszczać posiadanie wiedzy o przyjętych zasadach odpowiednich nauk o pochodzeniu, w celu poznania tego czy są one godne wiary i zwrócenia na nie uwagi, czy też nie (kryteriologia); jedno pociąga wnioskowanie drugiego z innej nauki co jest logicznie poprzedzające poprzednie stwierdzenie. W ten sposób ktoś podąża krok za krokiem aż dotrze do samych początków wszelakiej wiedzy - dosłownie czystej filozofii, a mianowicie, metafizyki.

Stąd też, jeśli jakiś doktor dopuszcza dowody istnienia "żywiołów" i "rodzajów budowy ciała" oraz ich pochodzenie z medycyny to samemu on błądzi, ponieważ medycyna nie umie wyraźnie określić takich rzeczy, należąc tak jak one do królestwa nauk naturalnych.

W odniesieniu do tej ostatniej wzmianki: "Nie jest to przedmiot badań nauk fizycznych (łącznie z medycyną) aby badać pierwotne pochodzenie wszelakich rzeczy; owe badania należą do metafizyki, która zajmuje się istnieniem w ogóle i niedostrzegalnej rzeczywistości". (Contra Gent. II, CXXXVII).

W odniesieniu do tego samego, mamy tutaj pewną wzmiankę, dokonaną za pomocą cytatu z dzieł J.Rickaby, S.J. (103 str.):"pobudki, czy to w znacznej objętości czy też na poziomie cząsteczkowym, wibracje i przenoszenie chemiczne, biologiczne, mechaniczne lub kosmiczne - są tematami właściwymi dla profesorów nauk fizycznych; lecz Twórca i akt tworzenia są ponad ruchem... zakres nauki fizycznej jest wąski i niższy niż literatury... Kiedy jakiś fizyk wypowiada się w kwestiach religijnych niezależnie za czy przeciwko religi, jest on "sutor supra crepidam": wykracza poza znajomy mu temat. Oczywiście powinien on na wskroś znać swój temat badań...
Gdziekolwiek nauka fizyczna staje się podstawą wykształcenia, odrzucając na bok Łacinę i Grekę, to okaże się być niezbędnym... w interesie religi aby przybierać kierunek równoległy do metafizyki, psychologii i etyki... wyszkolony w oparciu o naukę fizyczną bez literatury i filozofii, umysł cierpi na zanik zdolności religijnych, pewnego rodzaju chorobę którą niektórzy postrzegają jako pragnącą wywrzeć swój wpływ na ludzkość - bolesną chorobę, jednakże powodującą wielki niepokój i irytację".

17. Lista tego co może pomóc uzyskać właściwą opinię lekarzowi; co aktualnie się dzieje i czy nie wykazujące objawów zagrożenia istnieją tutaj czy też nie ?
1. Żywioły. Czy one istnieją ? Jak wiele ich jest ? Jakiego rodzaju są ? Czym one są ? Jak one powstają ?
2. Temperament i budowa ciała. Czym one są ? Jak wiele ich jest.
3. Płyny w ciele. Czy one istnieją ? Jak wiele ich jest ?
4. Członki i organy zmysłowe [Nauka anatomii.]
5. Władze umysłowe i cielesne / zdolności. Czy one istnieją ? Jak wiele ich jest ?
6. Funkcjonowanie. [Nauka fizjologii.]
7. Oddech i wyziewy. Czy one istnieją ? Jak wiele ich jest ? Gdzie one są ? Jakie zmiany stanu one powodują ? Jakie są przyczyny ociężałości (wstrzymania) oddechu ?
(Lub: zmiany w skutecznych zdolnościach i przyczyny ich natarczywości.)
8. Przyczyny. Jak wiele ich jest ?

18. Medyk musi także wiedzieć jak dochodzić do swych wniosków odnośnie:
1.Przyczyny choroby i inwidualnych jej oznak.
2.Sposobów (najbardziej prawdopodobnych) na usunięcie zaburzenia i tym samym odzyskanie zdrowia. Gdziekolwiek są jakieś niejasności, musi być zdolny do przypisania im ich okresu trwania i rozpoznać ich etap.


< Wstecz | 10 | Dalej >

Powrót do działu Awicenna: Kanon Medycyny







ميترا / मित्र / Ми́тра / Mitra
Mitra Taus Melek

Misja | Polityka Prywatności | | Kontakt | Zgłoś Błąd | Pióropusz.Net | Magical-Resources.Net
Internationale: Российская Федерация | English language | Deutsche Sprache | China | Lingvo Internacia


Portal Mrooczlandia www.Mrooczlandia.com
Wszelkie prawa zastrzeżone ©