Portal Mrooczlandia





[ ابن سینا / Tib konunlari; Kanun fi't-tibb / Awicenna: Kanon Medycyny ]

Tezy II: Żywioły

19. Żywioły są prostymi ciałami. Są one pierwotnymi składnikami ludzkiej istoty w wszystkich jej częściach jak też i innych organów w ich zróżnicowanych i różnorodnych formach. Poszczególne rodzaje istot zależą w swym istnieniu od wzajemnej mieszaniny żywiołów.

Żywioły: odpowiednik: kosmiczne żywioły; nieuchwytne i nieobliczane żywioły; pierwotne esencje; żywioły reguł; poziomy blasku. Ważne jest aby zauważyć iż owe żywioły nie są "materią" lecz mają jedynie pozorne istnienie, jak zostanie to wyjaśnione obszerniej poniżej.

"Formae elementorum sunt in mixto virtute, non actum motu." (76. 4. 4. m.)

"Jestem w wodzie i ziemi, ogniu oraz powietrzu.
Otaczają mnie wokoło, lecz nie jestem żadnym z owymi czteroma".
(Shamsi Tabriz, 68 I 235, 5, str. 220 )

Musimy więc dostrzec różnicę pomiędzy nimi a dosłownie ziemią, wodą, powietrzem i ogniem.

Każdy z owych wspomnianych, musi być omówiony, zawierając wszystkie cztery żywioły, nieuchwytne żywioły, odpowiednio nazwane żywioły będące jedynie przeważającymi.

Proste ciała. - Tak, proste w scholastycznym tego słowa znaczeniu, niepodzielne. " Prostota jest ową zaletą w cechach z której nie wynika jak substacja jest zbudowana ani jej składowe części (Mercier, II 523)

20. Naturalna filozofia mówi tylko o czterech żywiołach i żadnym więcej. Medyk musi przyjąć to do wiadomości. Dwa są lekkie, a dwa są ciężkie. Lżejszymi żywiołami są Ogień i Powietrze; cięższymi są Ziemia i Woda.

Cztery żywioły i żadnego więcej.
W Chińskiej, buddyjskiej i ajurwedyjskiej filozofii jest ich pięć. W teozofii także, piąty, zwany "eterem" który został do nich dodany. Alchemicy posiadają trzy. Arystoteles mówi o piątym jako "niebo nie jest w naturze czterech żywiołów, lecz jest piątym ciałem, istniejącym ponad i powyżej nich" - cytując św. Tomasza (68. I, str. 218). Owe rozmaite oświadczenia nie są tak naprawdę wzajemnie z sobą sprzeczne.

Lekkie: odpowiedniki: słabość, męskie (ponieważ obdarzające lub sprawcze), dodatnie, czynne. Niebiosa.
Ciężkie : odpowiedniki: siła, kobiece (ponieważ odbiorcze), ujemne, bierne. Ziemia.

Ciężkie jest mężczyzną i ziemią kobietą w charakterze; cokolwiek niebiosa ześlą, ziemia to pielęgnuje. Kiedy ziemia cierpi na brak ciepła, niebiosa zsyłają żar; kiedy cierpi z powodu braku wilgoci i rosy, niebiosa zsyła je." (Mesnavi, 57, str. 161.)

21. Ziemia.
Ziemia jest "żywiołem" normalnie umieszczonym pośrodku wszelakiego istnienia. W swej naturze jest w stanie spoczynku i wszystkie inne żywioły naturalnie podążają ku niej mimo iż mogą być w znacznej odległości od niej. Jest tak z powodu jej istotnej wagi. Jest chłodna i sucha w swej naturze oraz wygląda tak dla naszych zmysłów tak długo jak nie ulegnie zaburzona wskutek oddziaływania zewnętrznych czynników, posiada przy tym swą własną szczególną naturę. To za pomocą żywiołu ziemi owe części naszego ciała są stałe i trzymają się razem w ujednoliconej postaci; to za pomocą owego żywiołu zewnętrzny kształt jest utrzymywany.

"Ziemia jest osnową i tkaniną twego ciała." (Mesnavi, str. 41.)

"Ziemia" jest zrozumiała wskutek swej głównej cechy suchości.

22. Woda.
Woda jest prostą substancją, której umiejscowieniem w naturze jest na zewnątrz (kuli) Ziemi i pośrednio (wobec) Powietrza. Ta pozycja wynika z jej względnej gęstości. W jej naturze jest zimno oraz wilgotność. Wygląda tak dla naszych zmysłów tak długo jak długo nie ma żadnych wpływów aby temu przeciwdziałać. Jej przeznaczenie w stworzeniu (świata) leży w fakcie iż łatwo ulega rozlaniu i wskutek tego przyjmuje dowolny kształt nie posiadając przy tym jednakże żadnej trwałości. W budowie rzeczy, więc, dostarcza możliwości pozwalających na to aby owe rzeczy były formowane i rozpościerane oraz łagodnie dopasowywane. Będąc wilgotne, kształty mogą być łatwo modelowane (wobec podłoża) i łatwo zatracać się (lub rozpuszczać). Suchość, z drugiej zaś strony, pozwala kształtom być przyjmowanym z trudnością i są one zatracane z podobną trudnością. Kiedy suchość i wilgotność zmieniają się, owe pierwsze jest przezwyciężane przez to drugie, a tym samym przedmiot jest łatwiej podatny na bycie formowanym do jakiegoś kształtu; podczas gdy kiedy wilgotność przeważa nad suchością, forma i cechy ciała mogą stać się stałe i utrwalone. Wilgotność służy do chronienia suchości przed kruchością; suchość chroni wilgoć przed rozpuszczeniem.

"Zaprawdę podobieństwo tego obecnego życia jest nie inne niż do wody którą zsyłamy z niebios i która to powoduje iż wytwory ziemi są różnorakie, którymi to się żywią ludzie, a także bydło, aż ziemia otrzyma swe plony oraz ziemia jest ozdobiona. Jej mieszkańcy wyobrażają sobie iż mają władzę nad tym samym, lecz to na naszą komendę woda przybywa do nich w nocy lub za dnia i my czynimy iż nadchodzą żniwa (jako wytwarzanie nasion), pomimo iż wczoraj nie obfitowała w owoce."
Koran, X 24. (Gulshan, str. 51)

Ponownie, mimo iż bardziej szczególnie, Koran 18. 45 - ukazuje że Woda wchodzi do roślin i tak długo jak w nich jest, tak długo one żyją. "Przypowieść o życiu tego świata: niczym woda którą My zsyłamy w dół z chmur tak też roślinność ziemi staje się wspaniała wskutek tego": "min assama fa khatalatabihi... " wymieszane z - lub, gdy ktoś może przytoczyć inną parafrazę (patrz siedmioraka interpretacja Koranu): "woda jest kanałem życia; i zważ iż woda pochodzi z chmury, która to sama jest czerpana z ciepła słońca !"

"Woda jest szczególnie życiodajną siłą, ponieważ wiele zwierząt powstaje w wodzie i nasienie wszystkich zwierząt jest płynne. Także życie duszy jest dawane przez wodę podczas chrztu". Augustyn twierdzi iż "woda" oznacza "bezkształtną materię".

Woda może być rozumiana tutaj w znaczeniu pierwiastka wilgotności (Paracelsus), który jest całkowicie istotny dla życia, "H2O" będąc tym samym tutaj narzędziem lub substratem. Roślina nie może rozwinąć swych listków i owoców bez niej; tak też człowiek cierpi na pragnienie bez tego pierwiastka wilgotności, lub niewinnej wilgoci. Ponadto, postrzegając tak wilgoć, jest konserwowany za pośrednictwem środka który ma materialną wilgoć - koncepcja która wiedzie nas ku królestwu chemi.

Natura wody może być nazwana "płynną naturą; uległością; żywym charakterem".

Tak więc, w chińskiej koncepcji, Forke 23 (str. 271) wyjaśnia, iż "płyn" wody jest yang, a jej substancja yin; płynem ziemi jest yang, a jej "substancji" yin ; podczas gdy płynem ognia jest Yin, a jego "substancji" Yang. Yin jest tutaj rozumiane w twórczym sensie oddziaływania, podczas gdy Yang w niszczycielskim znaczeniu.

23. Powietrze.
Powietrze jest prostą substancją, której miejscem w naturze jest ponad sferą Wody a poniżej sferą Ognia. Jest tak z powodu jego względnej lekkości. W naturze jest ono ciepłe i wilgotne, zgodnie z regułami które przytoczyliśmy. Jego oddziaływaniem i wartością w stworzeniu (świata) jest rozrzedzanie, oczyszczanie i czynienie rzeczy doskonalszymi, lżejszymi, bardziej delikatnymi, miękkimi i wskutek tego bardziej zdolnymi do unoszenia się ku wyższym sferom. Patrz także w opisie "powietrza atmosferycznego".

Żywioł "powietrza" wchodzi do "wyziewów", jest tym co pozwala nam rozciągać się i kurczyć, a także umożliwia mimowolne ruchy w naszym ciele.

24. (Sfera) Ognia.
"Ignis est causa omnium ignitorum." - (Św. Tomasz, 81, III, 46.)

Ogień jest prostą substancją, która zajmuje miejsce w naturze wyżej niż pozostałe trzy żywioły - a mianowicie w zapadlisku świata podksiężycowego, ponieważ sięga on (świata) niebios. Wszystkie rzeczy powracają do niego. Jest tak z powodu jego doskonałej jasności. W swej naturze jest gorący i suchy. Rola którą on odgrywa w konstrukcji rzeczy polega na tym iż jest on dojrzewaniem, rozrzedzaniem i wymieszaniu z wszystkimi innymi rzeczami. Jego przenikająca moc pozwala mu przemierzać substancję powietrza; dzięki tej mocy pokonuje także zwykły chłód dwóch ciężkich żywiołów; dzięki owej mocy wprowadza harmonię do proporcji żywiołów.

Różnica pomiędzy "żywiołem" ognia a ogniem jak to jest zwykle rozumiane jest ukazana w opisaniu płomienia, dla przykładu jako "materialnego" płomienia, a np. wezykatoria, tj. rośliny powodujące obrzęki, z grupy Cantharides, Urtica jako "istotny" ogień. Lub, jak oświadczyliśmy omawiając "powietrze", mamy tutaj "płyn" ognia i "substancję" ognia. Tak jak "woda", "ogień" jest "radykalny" lub "istotny", "materialny".

25. Owe dwa ciężkie żywioły wchodzą bardziej w budowę członków (i płynów ciała, Costaeus), oraz przyczyniają się do odpoczynku. Dwa lżejsze żywioły wchodzą bardziej w tworzenie wyziewów i przyczyniają się do ich ruchów a także ruchu członków ciała - zawsze o tym pamiętajmy iż jest to forma która jest czynnikiem pobudzającym ( nie zaś oddechem. Formy owe rozpoczynają wyziewy i poprzez nie ruchy organów ciała a także kończyn). To tyle odnośnie żywiołów.

"Elementa subtiliora predominantur in mixto, secundum virtute; sed grossiora secundum quantitatem." - (Sum. Theol. 71, I, 2m; 91 1c. 3m)
Ogień, Powietrze, Eter; odżywczy płomień który zawiera w sobie ciepło, życie, rozum i inteligencję. (XIV, str.153)

"Jest to forma która jest napędem a nie wyziewem/oddechem". W tym stwierdzeniu jest zawarte sedno całej sprawy. "Forma" użyta w scholastycznym tego słowa znaczeniu, posiada ściśle specyficzne znaczenie kiedy jest używana wobec istoty ludzkiej. To znaczenie spełnia rolę towarzyszącego przedstawienia. Pobieżny kształt, kiedy jest powiązany z trwałym płynem i komponentami gazowymi (ziemią, wodą, powietrzem) "ciała" jest nazywany "żywą ludzką istotą" i poświadcza o ciągłym ruchu "wyziewów" (zasada życiowa) które przejawiają się dla widza tym iż istota ludzka naprawdę jest żywa.

Umiejscowienie w naturze. Jeśli nazwy żywiołów są używane jako synonimy z odpowiednimi słowami opisującymi przyziemną naturę, to wyraźnie widoczne jest iż ziemia (ląd) jest wyżej niż "woda"; a powietrze jest ponad nimi obydwoma. Ogień (żar słoneczny) jest ponad wszystkim. Lecz mistycznie mówiąc jest to pewna relacja będąca w odosobnieniu od geograficznej.

W umieszczonym poniżej schemacie klasyfikacji "światów" umieszczony jest zestaw zgodny z rozmaitymi szkołami filozoficznymi (koraniczną, perską, ptolomejską, itd.) przeważający w czasach średniowiecza. Literackie rozbieżności wynikają po prostu z innaczej rozpatrywanego punktu widzenia - czasami teologicznego, czasami filozoficznego, czasami naukowego - przez liczne szkoły filozoficzne.

Schemat pozycji wielu światów jak postrzegali to starożytni.


< Wstecz | 11 | Dalej >

Powrót do działu Awicenna: Kanon Medycyny







ميترا / मित्र / Ми́тра / Mitra
Mitra Taus Melek

Misja | Polityka Prywatności | | Kontakt | Zgłoś Błąd | Pióropusz.Net | Magical-Resources.Net
Wyszukiwarka zasobów Portalu Mrooczlandia
Internationale: Российская Федерация | English language | Deutsche Sprache | China | Lingvo Internacia

Portal Mrooczlandia www.Mrooczlandia.com
Wszelkie prawa zastrzeżone ©